چرا حفظ وزن اسب‌های کم‌وزن در زمستان ۲۰۲۶ دشوارتر خواهد بود؟

با نزدیک شدن به فصل سرما، حفظ وزن مناسب اسب‌هایی که به‌طور طبیعی لاغر هستند یا به‌سختی وزن اضافه می‌کنند، به توجه بیشتری نیاز دارد. امسال این کار ممکن است دشوارتر از سال‌های گذشته باشد؛ زیرا کاهش بارندگی در فصل بهار و تابستان، رشد علفزارها و در نتیجه میزان محصول و کیفیت علوفه برداشت‌شده را تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس گزارشی که نشریه «هورس اند هاوند» در ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر کرده، کاهش ارزش غذایی علوفه می‌تواند باعث شود اسب‌ها حتی با دریافت جیره معمول خود نیز انرژی و مواد مغذی کافی دریافت نکنند. به همین دلیل، تغییر خوراک کنسانتره به‌تنهایی لزوماً برای حفظ یا افزایش وزن اسب کافی نیست؛ چراکه بخش عمده کالری روزانه اسب از علوفه تأمین می‌شود. چرا علوفه امسال اهمیت بیشتری دارد؟ دکتر مارگا ماس، مسئول بخش دامپزشکی، سلامت و عملکرد اسب در شرکت تغذیه‌ای دی‌اند‌اچ، توضیح می‌دهد که تنش ناشی از خشکی هوا کیفیت غذایی محصول علوفه امسال را کاهش داده است. به گفته او، میزان پروتئین خام علوفه کاهش یافته و مقدار لیگنین آن افزایش پیدا کرده است. لیگنین ماده‌ای آلی در ساختار گیاه است که با افزایش سفتی و چوبی‌شدن ساقه‌ها ارتباط دارد. در شرایطی که گیاهان هنگام برداشت ساقه‌های ضخیم‌تر و الیاف سخت‌تری دارند، ارزش غذایی و قابلیت استفاده از علوفه نیز ممکن است کاهش یابد. این مسئله برای اسب‌هایی که به‌سختی وزن می‌گیرند، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا آن‌ها برای حفظ وضعیت بدنی مناسب به دریافت انرژی کافی و دسترسی پیوسته به علوفه باکیفیت نیاز دارند. پیش از شروع سرمای شدید، وزن اسب را تقویت کنید ونسا آلن، مدیر محتوای تغذیه‌ای شرکت اسپیلرز، معتقد است برخی اسب‌های مسن و اسب‌هایی که به‌سختی وزن می‌گیرند، ممکن است در تابستان امسال به اندازه سال‌های گذشته وزن اضافه نکرده باشند. او تأکید می‌کند که این اسب‌ها نباید در ابتدای سخت‌ترین بخش زمستان، از قبل لاغر و کم‌وزن باشند. به همین دلیل، پاییز فرصت مناسبی برای بهبود وضعیت بدنی و افزایش تدریجی وزن آن‌هاست. کارشناسان برای رسیدن به این هدف چند راهکار پیشنهاد می‌کنند: ۱. کیفیت و نوع علوفه را دوباره بررسی کنید انتخاب علوفه مناسب باید بر اساس ارزش غذایی واقعی آن انجام شود، نه صرفاً نام یا نوع محصول. برخلاف تصور رایج، علوفه سیلوشده لزوماً کالری یا انرژی قابل‌هضم بیشتری نسبت به یونجه خشک ندارد. در صورت امکان، نمونه‌ای از علوفه مصرفی را برای آزمایش و تعیین ارزش غذایی ارسال کنید. همچنین می‌توان با نظر متخصص تغذیه، علوفه‌ای نرم‌تر، برگ‌دارتر و برداشت‌شده در مراحل اولیه رشد را انتخاب کرد. برای نمونه، علوفه سیلوشده چاودار علوفه‌ای که در مراحل اولیه رشد برداشت شده باشد، می‌تواند تا ۱۲ مگاژول انرژی قابل‌هضم در هر کیلوگرم داشته باشد. هرگونه تغییر در نوع علوفه باید به‌تدریج انجام شود تا دستگاه گوارش اسب فرصت سازگاری داشته باشد. ۲. دسترسی کافی و پیوسته به علوفه فراهم کنید اگر محدودیت پزشکی یا مدیریتی خاصی وجود ندارد، فراهم‌کردن دسترسی آزاد و کافی به علوفه می‌تواند به حفظ وزن اسب کمک کند. استفاده از توری‌های علوفه با منافذ بزرگ‌تر و قرار دادن علوفه روی زمین یا در آخورهای مخصوص، ممکن است مصرف مقدار بیشتری علوفه را برای اسب آسان‌تر کند. البته صرفاً قرار دادن علوفه در مرتع یا اصطبل کافی نیست؛ باید اطمینان حاصل کرد که اسب واقعاً به آن دسترسی دارد و اسب‌های دیگر مانع غذا خوردن او نمی‌شوند. ۳. از روغن برای افزایش انرژی جیره استفاده کنید افزودن روغن به خوراک می‌تواند راهی برای افزایش تراکم انرژی جیره باشد. روغن‌های گیاهی مناسب خوراک انسان، روغن بذر کتان، روغن ذرت یا فرآورده‌های اختصاصی اسب از گزینه‌هایی هستند که می‌توان با نظر متخصص تغذیه بررسی کرد. شرکت اسپیلرز حداکثر مقدار پیشنهادی خود را تا ۱۰۰ میلی‌لیتر روغن به ازای هر ۱۰۰ کیلوگرم وزن بدن در روز اعلام کرده است؛ با این حال، این مقدار نباید ناگهانی به جیره اضافه شود. افزایش مصرف باید به‌تدریج و طی دوره‌ای که ممکن است تا ۱۲ هفته طول بکشد، انجام شود. مقدار مناسب روغن به وضعیت بدنی، نوع فعالیت، ترکیب جیره و شرایط سلامت اسب بستگی دارد؛ بنابراین این عدد را نباید نسخه‌ای یکسان برای همه اسب‌ها در نظر گرفت. ۴. از پوشش مناسب برای جلوگیری از اتلاف انرژی استفاده کنید در هوای سرد، بدن اسب برای حفظ دمای طبیعی خود انرژی مصرف می‌کند. استفاده از پوشش مناسب با شرایط آب‌وهوایی، وضعیت بدنی، سن و شرایط نگهداری اسب می‌تواند به کاهش این اتلاف انرژی کمک کند. انتخاب پوشش نباید صرفاً بر اساس سردی هوا باشد؛ زیرا پوشاندن بیش از حد نیز می‌تواند باعث گرم‌شدن بیش از اندازه بدن اسب شود. اگر علوفه به‌تنهایی کافی نباشد، چه باید کرد؟ گاهی حتی با فراهم‌کردن علوفه به میزان کافی، اسب همچنان انرژی مورد نیاز خود را دریافت نمی‌کند. در چنین شرایطی، به‌ویژه اگر ذخیره علوفه رو به کاهش باشد، استفاده از خوراک‌های جایگزین علوفه می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد. کیتی ریو، متخصص تغذیه شرکت دِنگی، توضیح می‌دهد که همه خوراک‌های فیبردار برای جایگزینی علوفه مناسب نیستند. باید محصولاتی انتخاب شوند که مشخصاً برای جایگزینی بخشی یا تمام جیره علوفه طراحی شده‌اند. همچنین میزان انرژی این محصولات باید با نیاز اسب و توانایی آن در حفظ وزن متناسب باشد؛ زیرا انتخاب خوراکی با انرژی بیش از نیاز می‌تواند به افزایش وزن ناخواسته منجر شود. این نوع خوراک‌ها برای اسب‌هایی که به دلیل مشکلات دندانی در جویدن علوفه با دشواری روبه‌رو هستند نیز ممکن است مفید باشند؛ البته انتخاب آن‌ها باید با توجه به وضعیت دندان‌ها و شرایط گوارشی اسب انجام شود. آیا اسب واقعاً به اندازه کافی علوفه مصرف می‌کند؟ یکی از مهم‌ترین مراحل مدیریت اسب‌های کم‌وزن، اندازه‌گیری مقدار واقعی علوفه مصرفی است. سارا دی، متخصص تغذیه حیوانات و اسب در شرکت آلن اند پیج، توصیه می‌کند علوفه خشک یا سیلوشده پیش از ارائه به اسب وزن شود و سپس باقی‌مانده آن نیز اندازه‌گیری شود. با مقایسه این دو مقدار می‌توان دریافت که اسب واقعاً چه میزان علوفه مصرف کرده است. این موضوع به‌خصوص درباره اسب‌هایی اهمیت دارد که در گروه نگهداری می‌شوند. در چنین شرایطی باید رفتار اسب هنگام غذا خوردن زیر نظر گرفته شود: آیا اسب‌های دیگر او را از محل علوفه دور می‌کنند؟ آیا به اندازه کافی به بهترین بخش‌های مرتع دسترسی دارد؟ آیا بخشی از غذا هنگام خوردن از دهانش می‌ریزد؟ آیا برای جویدن نسبت به گذشته به زمان بیشتری نیاز دارد؟ تغییر در شیوه جویدن یا ریختن غذا از دهان می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات دندانی باشد و بررسی آن توسط دامپزشک یا متخصص دندان‌پزشکی اسب ضرورت دارد. از سوی دیگر، کاهش هدررفت علوفه نیز اهمیت اقتصادی دارد. به گفته ونسا آلن، ممکن است تا ۳۰ درصد یونجه مصرفی در نهایت دور ریخته شود. کاهش این میزان هدررفت می‌تواند هم مدت‌زمان استفاده از ذخیره علوفه را افزایش دهد و هم هزینه‌های نگهداری را کاهش دهد. پایش منظم و برنامه‌ریزی؛ کلید عبور از زمستان لوسی بسکیفیلد، متخصص تغذیه اسب در شرکت بیلیز، توصیه می‌کند صاحبان اسب‌های کم‌وزن برنامه تغذیه زمستانی را از پاییز آغاز کنند. تغییرات جیره باید به‌تدریج انجام شود تا از کاهش وزن ناخواسته در ماه‌های سرد جلوگیری شود. او هشدار می‌دهد که نباید تا میانه زمستان صبر کرد و تازه در آن زمان متوجه کاهش وزن اسب شد؛ به‌ویژه زمانی که استفاده از پوشش زمستانی، تشخیص تغییرات وضعیت بدنی را دشوار می‌کند. سارا دی نیز پیشنهاد می‌کند هنگام اصلاح برنامه نگهداری و تغذیه، هر بار فقط یک تغییر اعمال شود. اگر چند عامل هم‌زمان تغییر کنند، تشخیص اینکه کدام اقدام مؤثر بوده یا چه عاملی باعث افزایش بیش از حد انرژی و وزن شده است، دشوار خواهد بود. جمع‌بندی: مدیریت وزن اسب از پاییز آغاز می‌شود زمستان ۲۰۲۶ به دلیل کاهش کیفیت و میزان محصول علوفه، می‌تواند برای صاحبان اسب‌هایی که به‌سختی وزن می‌گیرند چالش‌برانگیزتر باشد. در چنین شرایطی، اتکا به افزایش خوراک کنسانتره کافی نیست و کیفیت علوفه، میزان مصرف واقعی، دسترسی اسب به غذا و شرایط نگهداری باید هم‌زمان مورد توجه قرار گیرند. ارزیابی علوفه، تنظیم تدریجی جیره، کنترل هدررفت خوراک، بررسی وضعیت دندان‌ها و پایش منظم وزن و وضعیت بدنی، از مهم‌ترین اقداماتی هستند که می‌توانند به حفظ سلامت و آمادگی اسب در فصل سرما کمک کنند. نکته مهم: کاهش وزن ناخواسته یا ناتوانی اسب در حفظ وزن همیشه صرفاً به تغذیه مربوط نیست. مشکلات دندانی، انگل‌ها، بیماری‌های گوارشی و سایر اختلالات سلامتی نیز می‌توانند نقش داشته باشند؛ بنابراین در صورت کاهش وزن غیرعادی، بررسی دامپزشکی باید در اولویت قرار گیرد.